ORA E KAPEDANËVE KA TROKITUR
 ("...se koha nuk vjen kurrë përgjysëm ! " - Kadare )
-nga Dedë Gj. Shkurti
Pas gati njezet vjetesh interrnimi ne Anadoll po kthehej ne Mirdite princi I saj Prenge B Doda.Ndalesen e pare do ta bente aty ku kishte lindur, ne kullen historike te Oroshit.Sapo u shmall ma njerezit e tij te dashur kerkesa- deshire e Tij e pare ishte : t’I sillnin te shikonte djepat, te shikonte se cfare po perkundete ne to kjo dere famemadhe.Nga Shkodra e Rrahja e Pashes , nga Livadhezi e Qafe Molla e deri ne Lajthize u dynden nuset me djepa mbi shpine te conin para princit krijesen e barkut te tyre. Midis perskuqjes se nuseve dhe kureshtjes se burrave te tyre ngrinte ngadale fletezat e djepave duke u kujdesur te mos e tradhetonte mimika e fytyres. “Nese kemi hasur ne ndonje ferre, asaj I kemi marre lulen- pati kurajon t’I fliste njeri nga djemte e pranishem ,duke marre me mend se c’mund te bluante ne koke zoti I tyre. I uroi nenat t’I rrisnin femijet me erz e nder sic e lypte dera ku kishin nuseruar dhe pasi u mendua pak iu pergjigj atij qe foli :- Edhe nga lulja e ferres vetem ferra dalin .
Prenge B Doda ka hyre ne fondin e arte te histories kombetare kryesisht me jeten por edhe me fundin tragjik te Tij .Sic dihet ,Ai u vra dhe pas Tij nuk la asnje trashegimtar Sot tetedhjete e shtate vjet pas vdekjes se ketij Kapedani kur Shqiperia eshte perfshire ne disa vorbulla regjimesh ; qe nga anarkia feudo borgjeze tek mbreteria, nga pushtimi fashist ne diktaturen e Enver Hoxhes e qe prej aty ne anarkine demokratike te Nano-Berishes , ne qiellin shqiptar eshte shpalosur e shkruar ne konstelacion yjesh : ku jane Kapedanet ?! Ku jane kapedanet e vertete te ketij kombi?!Me keqardhje duhet pranuar se jemi ne zgrip te egzistences se genit elitar te kombit. Kapedanet ne saje te nje dhune te gjate te ushtruar ndaj tyre jane shnderruar ne cobane ( Dinosauret jane shnderruar ne zhapinj, tigrat jane bere mace) Njeqind e sa vjet me pare kapedanet e medhenj te Shqiperise arriten te kuptojne por edhe te mirekuptohen me njeri-tjetrin se ishte koha me shume e penes se e pushkes dhe arriten ta realizojne Rilindjen e kombit e cila jo me vone por vetem pas tre - kater dekadash do te zevendesohej me Riagonine e tij
Ku jane Kapedanet e Shqiperise ?
Ashtu si cdo ngrehine per te qene e qendrueshme I duhen kollona te forta te ngulura ne themelin e saj ashtu edhe gjallesa gjigande kolektive me emrin popull apo komb per t’u organizuar ne nje bashkesi te qendrueshme e progressive me emrin shtet; I duhen domosdoshmerisht familjet e shquara dhe me emer. Shteti komunist si shtet I diktatures se proletariatit duke shfaqur dhe ushtruar hapur
2.
urrejtjen dhe dhunen klasore ndermori nje genocid klasik ndaj familjeve me me ze ne Shqiperi.Me pretekstin se kishin pranuar dhe bashkepunuar me fashizmin partizanet e ardhur ne pushtet vrane , burgosen dhe internuan me qindra e mijera njerez e familje qe perbenin ajken e shoqerise shqiptare.Nje pjese fare e vogel qe mundi t’I shpetonte lakut komunist u largua pertej detit me shpresen se mund te gjenin jo vetem strehe per te siguruar koken por edhe ndonje mbeshtetje politike ose ushtarake per te shrrenjosur te keqen e madhe qe kishte pllakosur vendin e tyre. Ne tharjen e kenetave ne Maliq apo Terbuf forca kryesore punetore ishin te interrnuarit nga familjet me te njohura te vendit. Perballe alternatives jete ose vdekje ndonese me shume dhimbje e hezitime se nuk ua lejonte tagri I shtepise se tyre ( por me shume te drejte) keta zgjodhen kete te fundit.Kompromisi per te mbijetuar nese do ta quanim keshtu nuk qe aspak komod ,perkundrazi ishte torturues. I lane pa shume dhembje ofiqet qe ndoshta gjysherit e tyre I kishin fituar me gjak si : “ Bajraktari”, “Pashai”. “beu”.”kadiu” me argumentin jo fort ngushellues se ua paska dhene turku si shperblim.Dhembja filloi kur u detyruan te hiqnin dore nga mbiemri qe tregonte identitetin e familjes .Ishte sakrilegj I madh te mbaje mbiemrat: Gjomarkaj , Libohova , Zogolli , Toptani. Vrioni, Kelcyra , Frasheri apo Koliqi sepse nga shteti komunist familjet me keto mbiemra konsideroheshin si fidanishtet e prodhimit te elementit armik. Pamundesia per te mbajtur lidhje e kontakte jetesore me njeri-tjetrin per shkak te nje izolimi rreptesisht te kontrolluar nga njera ane por edhe njevoia e vazhdimesise I detyroi pinjollet e mbijetuar te ketyre familjeve “ te kerkonin lulet ne ferra”.Filluan miqesite me “fukarenjte e shkundur” por ama me biografi te mire.Ngushellimet dhe genjimet qene prape te dyaneshme : Pala e permbysur shpresonte se ndonese ishin te detyruar te lidheshin me “rodin” e keq lusnin zotin qe niprit te mos ngjanin nga gjaku I nenes . Pala tjeter pa analizuar gjate perfitimet ose humbjet nga “ prishja “ e biografise I gezoheshin cilesise se rraces se gjaku I niperve me ne fund do te fillonte te behej”I kalter”.Nje pjese e vogel nga pala e pare pak me finoke e fatlume filuan te “peshkojne “ vajzat mendjelehta te funksionareve komuniste dhe kjo I shpetonte jo vetem nga qenja pergjithmone I internuar por edhe mundesia per te marre ndonje te drejte studimi apo karrigen e ndonje nepunesi province.
Duhet marre ne konsiderate se nga kjo “kaperthitje mendafshi me plisa dheu” ne fillim torturuese porpastaj epshndjellese qe zgjati plot nje gjysem shekulli u krijuan dy gjenerata pinjollesh me identitet te dyshimte dhe me gen te “trubulluar”.
Ne pjesen kryesore te skenes ku aktoret ishin ne pushtet “teatri” ishte me interesant.Mekanizmi I ndryshkur I shtetit komunist nga njera ane po fillonte te krijonte elita te rreme dhe nga ana tjeter po hante bijte e vet . “ Familja ime I ka hedhur dy here italianet ne det”, “Babai im ka qene anetar I grupit komunist te…” Babai im ka qene komisar I brigades…”.” Une jam djali I korrierit te sekretarit te shokut Enver” – keto ishin batutat sunduese te dialogut ne zyrat , shkallet e ndertesave te shtetit.
3.
Qytetet e lindura ne socializem si Kurbneshi ,Fushe Arrezi, Roskoveci u mbushen me familje te ish udheheqesve te pushkatuar , me anetare te Komitetit Qendror qe kishin devijuar nga vija dhe qe per mjerimin e tyre vazhdonin te lexonin me lote veprat e shokut Enver. Sistemi I ndertuar me kollona te rreme u shemb ,Per fat te keq ne germadhat e tij vazhdojme te perbaltemi e te pluhurosemi edhe tani pas gjashtembedhjete vjetesh. Pervoja e ketyre gjashtembedhjete vjeteve po tregon se shembesit ishin vetem shembes rremujaxhinj e aspak ndertues . Per hir te se vertetes duhet pranuar se agimet e stines demokratike I gjeten familjet KAPEDANE ne nje gjume letargjik te thelle e shpesh me pranimin e fatit thuajse tragjik se ; te shtypur gjate nga thundra e hekurt e diktatures “ylli “ I tyre ishte shuar pergjithmone. Ne timonin e anijes demokratike hypen kapedane te rreme te dale nga kovachana komuniste. Eshte folur e shkruar gjate per rolin dhe pergjegjesite e udheheqesit te fundit komunist Ramiz Alia per te cilat nuk marr persiper t’vi ve ne kandarin e vertetesise apo te objektivitetit .Ne nje gjyq te ideuar nga ‘apostujt’ e tij , me nje akuze te perpiluar nga prokurore te shkolles se tij dhe I gjykuar nga gjyqtare qe ne shtepite e tyre vazhdonin te mbanin si relike fotografine e tij ;Atij vecse iu rrit me shume vlera si “arkitekt I zhvillimeve demokratike” Ne gjyqin e vertete perpara Zotit pervec mekateve rutine per shkak te postit te larte ne nje kohe teper te gjate Ai do te pergjigjet per mekatin me te madh qe ka bere me bashkekombasit e vet . Me qellimin e vetem per te diskretituar demokracine dhe per te treguar se ai ishte I pazevendesueshem per nje kohe relativisht te gjate I le asaj peshqesh dy pseudo kapedane :Fatos Nanon e Sali Berishen qe me nje llogari djallezore alternojne pushtetin ne kurriz e ne dem te shqiptareve.
Per me shume se tre here e shtrojme prape pyetjen : Ku jane Kapedanet e vertete te Shqiperise? Nga viti nentedhjete kur u shemb diktatura jane zhvilluar gjashte pale zgjedhjesh parlementare qe hypin dhe zbresin nga kali I pushtetit dyshen Nano-Berisha.
Nese zgjedhjet e ardheshme parlamentare do te beheshin ne afatin normal dmth ne vitin 2009 te lindurit ne vitin e pare te demokracise do te jene nentembedhjete vjec ku sipas ligjit shqiptar kane te drejte te zgjedhin dhe te zgjidhen. A e kane llogaritur kete gje familjet e ish kapedaneve te vertete shqiptare ? Nese deri atehere kur kishin mbi koke shpaten e Demokleut gjitheshka iu justifikohet qe nga humbja e identitetit tek “shartimi’ I rraces tani duhet ta ndjejne pergjegjesine historike qe kane perpara poullit te vet.Nentembedhjete vjecaret kane perpara vitet e edukimit ne shkolla te atij formimi qe ua lyp jo vetem niveli I origjines se tyre por edhe nevoja immediate e atdheut .
Floriri mbetet flori edhe kur rri I groposur me dhjetra vjecare ndryshe nga monedhat kallpe qe u del ngjyra sapo dalin ne diell.Shqiptaret ndonese te lodhur nga propogandat dhe eksperimentet deshtake me rrenegate te demokracise dine ta dallojne floririn nga remi.Une si dhe te gjithe ata qe mendojne si une nuk duam ta besojme se nuk kane lene trashegimtare te denje emrat famemedhenj si
Gjomarkajt , Libohovet , Qemalet, Zogolli, Prishtina , Gurakuqi, Frasheri , Toptani ,Miraka , Vrioni e Koliqi. Tridhjete vjet me pare , ne vellimin poetik “ Koha” mendjendrituri Kadare ka thene ekzaktesisht keshtu : “ Kur superkafshet tundnin boten / njeriu ne gjunje nuk u ul/ Ka patur vite te mamutheve /por kohe te tyre s’pati kurre/ Me peshe te tmerrshme ,me klithma kobi/ mbi toke ata vune ligjin –bishe/ Megjithate ish kohe e njerezve / dhe ky planet ityre ish”. Te mos I kerkojme profetet ne Lindjen e Mesme e ne Azi .Ata I kemi te gjalle midis nesh dhe me vokacion te plote krijimi e veprimi. Shqiperia po I pret Kapedanet . Ora e tyre tashme ka trokitur...
Dede Gj Shkurti -Michigan, U S A
|
