Lira e shprehjes
Veprimet e qeverisë Berisha janë të njëjta me ato të botës jo demokratike, dhe në
këtë aktualitet përngjan në botën e errtë lindore. Qeveria e Berishës duhet t’i
mbaje larg duart e pushtetit të hekurt, siç dëshiron ai të ketë nga mediat. Në të
kundërtën ai jo vetëm që bën barbari mbi fjalën e lirë, por e fut Shqipërinë në një
krizë të quajtur, kriza e demokracisë
nga Edita Kuci- Ukaj
Liria e shprehjes vështruar në kontekstin e lirisë së mediave dhe lirisë së botimeve
në përgjithësi shënon kulmin e demokracisë. Po ashtu, konceptet themelore të
demokracisë moderne kanë gjetur pikënisjen nga liria e shprehjes, liria e të
menduarit. Kjo gjithnjë përkon m e shtyllat mbi të cilat ndërtohet demokracia në
shoqëritë e lira perëndimore.
Sot në botën perëndimore diskutohet më të madhe për çdo segment me rëndësi. Ndërkaq
kësaj here në top listë të demokracisë perëndimore është vënë sërish liria e
mediave. Ndoshta është diskutimi më i ashpër në kohen moderne mes lirisë së
shprehjes dhe e te shkruarit dhe tendencave që shfaqën në të kundërt nga histori,
regjime, kultura apo besimi të ndryshme. Botimi i karikaturave te Muhametit në
gazetat perëndimore është liri e te shkruarit në mentalitetin perëndimor, për të
cilën janë zotuar gjithë, mbi të cilën vlerë janë ndërtuar dhe në saje të së cilës
vlerë kanë përparuar. Madje në këtë vlerë edhe besojnë shoqëritë perëndimore
përgjithësisht. Sepse është emëruesi i një vlerë të veçantë, që është bërë nëpër kohë kulturë, besim e bindje. Në të kundërtën, bota arabe e zhytur në primitivizëm dhe
tendenca të një ideologjie shkatërrimtare, reagon barbarisht ndaj lirisë sublime
duke justifikuar këto publikime me nuanca religjioze. Por esenca këtu është te fakti
se këto shtete, pa përjashtim nuk kanë demokraci, dhe kur nuk ka demokraci, nuk ka
as liri, pra nuk ekziston as koncepti i lirisë dhe liria e shtypit, e te shkruarit
ose te shprehurit nuk kuptohet aspak nga ajo popullatë gjysmë-analfabete. Kjoçështje tashmë është shndërruar në debat dhe problem global. Pra kemi dy taborre që“përplasjen” mes asaj që konceptohet vlera universale të lirisë dhe jolirisë.
Ndoshta, më në fund edhe shumica e optimisteve, tash e kanë kuptuar, se në esencë
për çfarë dallime të madh
bëhet fjala. Dallime që deri me tani kanë argumentuar profecinë e Hantingtonit për
përleshjen e civilizimeve në shek. XXI. Ndeshja e botës perëndimore me atë lindore
nuk duhet konceptuar thjeshtë përmes një diskutimi religjioz. Këtu kemi të bëjmë me
një mendësi që jeton në errësirë dhe një mendësi që kaluar çdo parashikim të
makrozhvillimeve. Pra, për një perëndimor liria e shprehjes është diçka esenciale
dhe në një farë mënyre, e shenjt ashtu siç munden në këtë kontekst të jenë të
shenjta figurat ose ikonat fetare.
Kontroll i mediave nga shteti ose qeveria (regjimi) nuk guxon të ndodh, shkaku se
atëherë demokracia rrezikohet, sepse liria është kusht fundamental për një jetë në
demokraci. Kjo sidomos duhet të kuptohet nga vendet ne tranzicione politike, siç
është Shqipëria dhe Kosova. Në rrugën e formësimit të mirëfilltë të demokracisë,
liria e mediave duhet të jetë prioritet.
Në kontekstin e debateve që bëhen në perëndim për lirinë e mediave, në Shtetin e
Shqiptar është hapur një temë me këto parashenja. Sipas kryeministrit Berisha, duhet
të reduktohet numri i anëtarëve të KKRT-së nga shtatë që janë momentalisht, të
mbeten vetëm pesë, ku njëri prej të cilëve emërohet nga Presidenti i Republikës
nd ërsa katër të tjerë nga Komisioni Parlamentar i Edukimit dhe Informim, pra
Parlamenti. Kjo vetvetiu nënkupton filozofi të kontrollit të mediave. Këtu
kryeministri Berisha dhe qeveria shihet qartë se kanë tendenca të kontrollojnë
mediat sipas parametrave të një pushteti të hekurt. Kjo absolutisht bie ndesh me
debatet aktuale në botë, dhe bie ndesh me demokracinë në fjalë, bie ndesh me atë qëështë kulturë perëndimore dhe bie ndesh me ambiciet e Shqipërisë për integrim në
familjen Perëndimore. Me këtë logjikë, ky integrim vetëm zgjatet.
Kjo që ndodh tash me debatet e hapura në Shqipëri lidhur me relacionet
pushtet-media, mund të quhet banalitet, banalitet me plotë kuptimin e fjalës,
banalitet që diktohet nga ana e qeverisë. Madje në një kohë të ndjeshme për këtë
fushë. Kjo logjikë njëherit vë në dyshim edhe pretendimet reale të Shqipërisë, për
të qenë vend demokratik, ku të gjitha drejtat njerëzore respektohen. Kjo qka tash
ndodh shkon në të kundërtën.
Qeveria e Shqipërisë dhe konteksti i përgjithshëm për të kuptuar këtë vlerë sublime,
mjafton të ndjekin zhvillimet e fundit në relacionet media-pushtet në Danimarka dhe
vendet tjera perëndimore, të cilat për të ruajtur këtë vlerë janë në gjendje të
sakrifikojnë çdo gjë. Mund të krahasojmë demokracinë e një shteti si Danimarka, ku
aty qeveria e mbron deri në fund lirin e te shkruarit dhe shprehjes, përkundër
presioneve, mbase edhe humbjeve ekonomike dhe rreziqeve për eskalim të skajshëm të
situatës. Pra ky është shtet vërtet demokratik, kur në emër të demokracisë dhe
lirisë përjashtohet çdo formë e shantazheve.
Në Shqipëri ndodh një paradoks. Kryeministri i tashëm dhe lideri i opozitës, një
andrrimtar primitiv në politikë, atëherë kur premtoi lirinë e mediave. Tash kërkon
të vë pushtet mbi to. Një paradoks më shumë se i rrezikshëm.
Asnjë qeveri dhe asnjë parlament nuk ka të drejt të kontrollon mediat private, dhe
në atë moment, nëse kjo ndodh, atëherë demokracia është në rrezik të madh. Dhe në
atë vend nuk mund të flitet për demokraci. Por ky problem si po duket ekziston ende
sot në Shqipëri nga mentaliteti komunist diktatorial, i cili po funksionon ende në
kokat e pushtetarëve.
Ky është sindrom shtetëror, mentalitet dhe politikë jodemokratike. Kështu vepronte
edhe qeveria socialiste ose më mire të them Fatos Nano, kur disa gazeta të djathta u
dënuan për lirin e te shkruarit. Madje me botuesin e pavarur në Shqipëri z. Nikollë
Lesi hapi konflikt të hapur, konflikt që u kritikua nga shumë organizata
ndërkombëtare që merren me mediat dhe liritë e shprehurit.
Veprimet e qeverisë Berisha janë të njëjta me ato të botës jo demokratike, dhe në
këtë aktualitet përngjan në botën e errtë lindore. Qeveria e Berishës duhet t’i
mbaje larg duart e pushtetit të hekurt, siç dëshiron ai të ketë nga mediat. Në të
kundërtën ai jo vetëm që bën barbari mbi fjalën e lirë, por e fut Shqipërinë në një
krizë të quajtur, kriza e demokracisë.
|