 Letër e hapur Arif Kutleshit -nga Hans Joachim Lanksch
S'due me komentue gjatë e gjanë stilin e letrës suej në të cilën i drejtoheni nji
personi, që s'e njihni fare, me "ti" e me "mik" tue ia fye, njikohësisht,
prejardhjen ("kamxhikun e çifutëve...").
2. S'âsht e këshillueshme me shkrue për gjana për të cilat shkruesi nuk din
gjâ. Si mund të shkrueni për Stephen Schwartz, personin e të cilit nuk e njihni
fare, se "shitesh me islamin"? Për çdo besimtar të cilësdo fe âsht fyemje e randë po
t'i thuhet se SHITET me fenë dhe besimin e tij. A keni kuvendue ndonjiherë me zotin
Schwartz për besimin e tij musliman, a keni shkëmbye letra me tê rreth punëve të
fesë? Jo, sepse po të kishit bâ nji gjâ të tillë, nuk do kishit shkrue fjalë
groteske për "Besëlidhjen Tënde të vjetër" apo "kemi ndërruar njësoj si ti tri katër
fe e kultura", sepse do dinit se Stephen Schwartz nuk âsht, nuk ishte dhe kurrë nuk
ka kenë me fe hebraike. Babën e ka pasë hebre, por nanën jo. Simbas parimit hebraik
të halakha-së, fëmija i përket fesë hebre vetëm e vetëm prej anës së nanës. Stephen
Schwartz nuk âsht konvertue, sikurse e pretendoni ju, dhe as nuk ka ndërrue dhe as
nji fe, sepse âsht rritë si jobesimtar dhe feja e parë që e ka pranue âsht ajo muslimane. Nuk mund të shoh ndonji të keqe nëse ai, sikurse shkrueni ju, "e do
hebraizmin". Fundja, edhe unë si katolik që jam e respektoj, e çmoj dhe e due
trashigiminë e pasun fetaro-kulturore judaike sepse hebrejtë – siç e tha Papa Gjon
Pali II – janë vllaznia jone e vjetër.
3. Ju e zgjanoni fjalën e çuditshme të shkrimtarit Ismail Kadare se "Shqiptarët
e kanë kuptuar që unë përfaqësoj këtu kulturën e tyre, si të thuash një simbol më
tepër mbi flamurin e Shqipërisë." (Ismail Kadare, Gazeta ”Aleanca”, Tiranë, 20.08.
1994) tue e quejtë atê "shteti ynë", "kultura jonë", "Antologjia jonë", "Emancipimi
ynë". Vaj medet! E gjorë kishte me kenë kultura shqiptare po të përbâhej antologjia
e saj, permbledhja e saj e vetme vetëm prej nji shkrimtari! Kishte me kenë e udhës
me marrë në dijeni se Kadareja s'âsht shêjtní kombëtare dhe as ndonji frymore
mbinatyrore, transcendentale, por nji shkrimtar. Me gjithë kultin rreth tij, ai mbet
se ç'âsht – nji shkrimtar, pretendim ky që s'âsht shamje por nji konstatim. Kultura
shqiptare nuk mund t'emancipohet vetëm me anë të nji pene të vetme sikur të mos
kishte edhe pena të tjera, sikur të mos ekzistote letërsia e vjetër shqiptare,
letërsia e arbëreshëve t'Italisë, letërsia e Rilindjes dhe letërsia e kolosëve të modernes. Nuk qëndron pretendimi juej patetik kinse "Ne s'kemi tjetër, të këtij
dimensioni, të këtyre përmasave, përveç Kadaresë". Duket se e paskeni "harrue"
Kutelin, Lasgushin, Camajn, Trebeshinën, Rreshpjen. E harroni gjithë letërsinë e
sotme shqiptare prej Elvira Donesit deri te Ridvan Dibra, prej Ardian Kyçykut deri
te Gazmend Krasniqi, prej Romeo Çollakut deri te Olimbi Velaj etj. etj., letërsi
kjo që nuk mund t'emancipohet sepse "Emancipimi ynë" monopolizohet me emnin e
Ismail Kadaresë.
4. Schwartzi e kritikon Kadarenë. Schwartzi s'e don Kadarenë. Schwartzi âsht i
mendimit se Kadareja nuk kishte me meritue Nobelin. Dhe – a po rrëzohet bota
shqiptare? Toleranca shqiptare a merr fund sapo thuhet nji fjalë kritike për
Kadarenë? Pse përzihet prore kritika me shamjen e poshtër sapo âsht fjala për
shkrimtarin Kadare? Për shundin blasfemik të Dan Brown ("Sakrileg") nuk âsht
nervozue as nji penë shqiptare, ama kur thuhet veç edhe nji rrokje kritike për
Kadarenë, qarqe të përcaktueme çohen në kambë me histeri qaramane sikur t'ishte
fjala për blasfeminë mâ të randë të Zotit t'Amshueshëm.
5. Dy citate:
a)
"… realizmi socialist është periudha e fundit dhe kulmore e letrave shqipe…"
(Ismail Kadare, revista letrare "Nëntori", nr. 1, 1990, f. 56)
b)
U hartua "Thirrja",
Themeluesi i Partisë zgjati dorën për firmë.
Firmë e tillë s'ish dukur asgjëkund, asnjëherë.
Një firmë e gjatë.
Kostelacion me pesë fjalë.
(S'ish firmë senjori me shumë tituj e ndere).
Nënshkrimi i madh i Partisë qe hedhur:
"Komiteti Qendror i PK Shqiptare".
Ajo s'ish firmë,
Ajo ish vetëtimë
Në qiell të revolucionit me re dhe suferinë.
Duke nënshkruar dokumentin e parë,
Shoku Enver Hoxha nënshkroi stuhinë.
(Ismail Kadare, Shqiponjat fluturojnë lart, 1966)
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Shënim MirditaOnline: Debati i drejtohet shkrimit të z. A. Kutleshi mbi këtë çështje, lexoni shkrimin e z. A. Kutleshi:
LETËR E HAPUR NJËFARË STEPHEN SCHWARTZ-it
Ose: deri kur do të lejojnë shqiptarët të shahet Kadareja?
Të lidhura me këtë temë :
Kadare, i adhuruar nga të huajt, i anatemuar nga shqiptarët -nga Gjergj Marku
|
