Ndarja e gjallë....
Përmasat e dhimbjes e të trishtimit
kanë qenë të habitshme, ndjenjat rebeloheshin,
e frymëmarrja e qetësia ishin të shtirura,
thika shkonte thellë e më thellë, duke
u ngulur në trup e në botën e pafund
të mirditorëve.
Absurdi tragjik i mohimit të gjakut tënd,
i vëllait, burrit, gruas dhe përçarja
në mes tyre është e pashembullt.
Vëreni sa tragjik paraqitet ne terren situata,
mirditori e ka pasur zakon që edhe hasmin ta ftojë
në raste gëzimesh a hidhërimesh. Po japim
vetëm një grimcë për të krijuar
një ide pak më të qartë.
Dikur, dy vëllezër nga Rrësheni, marrin
të gjitha masat e nevojshme dhe zunë pritë
në malin e Molungut për të marrë
gjakun e vëllait të tyre, mbasi kishin të
dhëna se ai do të kalonte aty. Pritën
shumë kohë dhe u mërzitën sepse
“gjahu” nuk u erdhi.
U ngritën dhe vendosën të shkojnë
tek një mik, pasi ishte edhe natë feste. Ashtu
bënë.Trokitën në derën e mikut,
Përjakut, ai doli, i priti, por iu tha se brenda
kishte edhe gjaksin e tyre. E dëgjuan këtë
lajm dhe njëri, më i madhi në moshë,
u shpreh; nuk ka asgjë, ne do hyjmë, do të
rrimë bashkë sonte, kemi qenë dashamirë
e prej shumë kohe jemi ndarë, vertetë
na ka marr malli...
Kështu u veprua, qëndruan atë natë
feste së bashku, pa asnjë problem, pra dhe
njeriu që ishte hasëm, ai që urrehej
e ndiqej për ta vrarë, kur lindte nevoja respektohej
për hir të jetës e lartësimit të
saj. Ndërkohë që gjatë periudhës
që po flasim “armiku” i etiketuar si
i tillë, ishte i afërmi yt, fqinji yt mënjanohej
nga çdo veprimtari familjare dhe shoqërore,
ai harrohej sikur të mos egzistonte.
Një vdekje për së gjalli e këtyre
personave. E kjo vdekje e gjallë që luhatej
mbi kokën e çdo njeriu ishte në fakt
elementi më represiv, më ç’njerëzor
e më i frikshëm që gjithëkush i
druhej, mohimi ishte ilaç i idhët. Ai u
jepej të gjithëve, mund të ishe dikushi
në shkallët e piramidës, por terapinë
do ta aplikosh, bile në mënyrë sa më
demonstrative.
A mund të mendohet se veprohej me dëshirë
e bindje, kur edhe nënën tënde të
sëmurë, nuk duhej ta takosh?! Apo të
shkosh vetëm në varrimin e saj e të mos
vizitosh shtëpinë ku të ka lindur koka?!
Janë këto realitete, ky terror, kjo frikë,
kjo hipokrizi, kjo psikologji që çuan në
krijimin e njeriut uniform në sjellje, shoqëri
jetë e familje.
Njerëzit arësyetojnë në heshtje,
rrinë pezull, përpiqen ta përmbajnë
veten, por kjo s’do të thoshte se ishin dakort
dhe se miratonin veprimet e aktorëve të të
keqes. Ata po përjetonin lirinë e penguar
nën rrathët e hekurit, u kërkohet të
rrëmojnë në ndërgjegje për
ta zbrazur atë nga ndjesitë e për ta
mbushur kokën me ide të reja.
Shpresa dhe durimi ishin në kufinjtë e të
pamundshmes nga presioni i gjithanshëm, as vetes
së tyre nuk arrinin t’i shpjegonin përhumbjen,
djerrjen e mjegullnajën e krijuar.
Tri pllamë tokë varun në bri, tre muaj
bukë ma e mira shpi, e plaku që i dridhej
dora e buza firmoste “me dëshirë”
futjen në kooperativë, e ndonjë prej
tyre nga “gëzimi i madh” në Fanë
e gjetkë vetëvritet duke i dhënë
evenimentit pamjen e vërtetë tragjike, por
edhe duke shprehur kryengritjen e brendshme dhe burgosjen
e saj me hallkat e heshtjes.
Në udhëkryq pa kthim
Mungesa e aftësive të shtetit
për të sinkronizuar dhe zëvendësimi
i gjithçkaje me kontroll të rreptë
la pasoja të rënda. Tani besa i duhej dhënë
shtetit, pavarësisht nga interesat e individit.
Mirditorët jetuan për shekuj në tokën
e tyre. Ata shtegtuan bashkë me zakonet, traditat
e virtytet dhe u vetëqeverisën në mënyrë
përfekte për kohën. Kështu krijuan
personalitetin, karakterin dhe cilësitë individuale
si: besa, trimëria, nderi etj, të cilat u
njësuan e u bënë vetëqenia e tyre.
Mirëpo jo pak burra të dëgjuar që
ishin simbol i këtyre virtyteve u gjendën
të papërgatitur për të nënshkruar
me dorën e tyre “dorëzimin”.
Nga ana tjetër e murit ndodhej shteti i ri me togerrë
që u duhej thirrur “babë”, të
cilët të rrihnin e poshtëronin publikisht,
duke shfrytëzuar edhe mjete të tjera represive.
Kjo jo vetëm nuk i gjunjëzoi njerëzit,
por shumë prej tyre i detyroi të vetësakrifikoheshin.
Me këtë duam të themi se taktika dhe
strategjia e dorës së hekurt, e faktit të
kryer, ra ndesh me tradicionin shpirtëror të
njerëzve, gjë që solli edhe reaksonin
e madh që zgjati për shumë vite. Nuk
bëhet fjalë për një apo dy njerëz
të rëndomtë, por për shtëpitë
më të dëgjuara në krahinë dhe
përfaqësuesit më tipik të tyre.
Prijësi i Mirditës i diplomuar në Jurispondencë,
më i dituri dhe më i kulturuari ndër
paraardhësit e tij, përfaqësues i derës
më në zë të Mirditës, në
emër të idealit nuk largohet nga Shqipëria
dhe përballet me jetën e maleve, deri sa vritet
në Bojdine.......
M. B. V. një ndër burrat më trima të
zonës së Fanit që përfaqësonte
një nga familjet më të njohura, me histori
të pasur traditash atdhetare, u arrestua dhe u
torturua në mënyrë çnjerëzore,
publikisht. Pas një kohe burgimi kthehet, por del
në mal e me dorën e tij vret s’dihet
se sa njerëz, kriminalizohet në mënyrë
të pajustifikeshme dhe përfundoi askund, sepse
as kockat nuk i janë gjetur. Të njejtën
gjë mund të themi për: D.K, F.M, P. D
GJ. e dhjetra të tjerë..
Na thirrën urgjensisht në mbledhje te kisha
e Kodër Rrëshenit. Komandanti kërkoi
dorëzimin e armëve. Të gjithë hështën...Cili
është kryetari i këshillit? - bërtiti
ai: - Unë jam, tha D. P. dhe u ngrit në këmbë.
I thanë: - A ka armë pa leje? - Jo, veç
unë kam një çifte me leje. Lidheni,
nxirreni matanë dhe .... zjarr..!!
U mblodhën treqind burra në Perlat. Na rrethuan
në të katër anët me policë,
-tregon M.F. Ngritën kryetarin e këshillit
dhe e pyetën: A ka armë fshati? – Jo.
I kanë dorëzue. Nxirreni mënjanë,
- urdhëruan. Pushkatojeni, dhe ... e pushkatuan...
Një i moshuar kujton ... Pasi i kanë vrarë
dy djem nga Perlati, i kanë lënë të
varur tre ditë tek mani i Ndreut. Kur unë
kalova aty afër, megjithëse nuk kisha dëshirë,
i pashë, u tmerrova dhe tashti më kujtohet
ajo skenë... publikisht u ekzekutuan katërmbëdhjetë
burra në Qafë Valmerit dhe mizorisht u hodhën
të lidhur në një gropë....!?
|
