Në kufinjtë
e të pabesueshmes ...
Jo në pak raste, për të
ruajtur dinjitetin, për të mos shkelur fjalën
e dhënë, për të mos u dorëzuar
përballë kundërshtarit është
aplikuar dënimi i vehtes ose i të afërmve,
ku vetëflijimi është zgjedhur para provave
të vështira, pasi gjunjëzimi është
i papranueshëm për moralin e tyre.
Jo vetëm kaq, mizoria e shastisur ka vënë
shumë mirditorë në udhëkryqe pa
kthim. Asnjë studim psikologjik, asnjë mekanizëm
social, asnjë ligj i shkruar nuk do të mundet
dot kurrë të shpjegojë gjer në fund
mjaft vepra sakrifikuese, mjaft vetëflijime të
ndodhura gjatë kësaj kohe.
P. Ll, në çastet e fundit vret djalin. M.Z.N,
vret babën. Ja, si ishte momenti i vrasjes: një
ditë, me 2 dhjetor 1952 forcat e ndjekjes rrethuan
njerëzit e malit. U bënë thirrje të
dorëzohen, por ata u përgjigjën me zjarr.
Atij iu vra vëllai dhe iu plagos rëndë
i ati, ndërsa përpjekja me armë vazhdonte.
I ati i kërkon të birit: më mirë
më vrit se sa më le të bie në duart
e forcave të ndjekjes. Ai i lutet që të
shpëtonte veten, pasi djali tjetër ishte vra...
Si ka mundësi të ketë njerëz të
tillë?! Në një gjykim të parë
mund t’i vlerësosh si veprime barbare e fataliste.
Të duket se ke të bësh me kanibal që
nuk respektojnë as jetën, por pasi të
njohësh karakterin mirditor, pasi të futesh
në thellësitë e shpirtit te tij, e të
hulumtosh në qëndrimet e shfaqjen e ndjenjave
të tyre, do të bindesh se në fakt ky
vetëflijim i përgjigjet më së miri,
sipas konceptit mbizotërues të asaj kohe,
kultit te jetës, ruajtjes së dinjtetit dhe
i shërbente në thelb vlerësimit, njohjes
dhe ruajtjes së vlerave të saj. Mirditori
dhe në vdekje do që të jetë dinjitoz.
Kjo ishte filozofia me të cilën qe gatuar.
Nga ana tjetër po të sillen në vëmendje
e të analizohen torturat çnjerëzore,
vrasjet publike tek lisat e Shpalit, Mani i Ndreut,
Kthellë, Fanë etj, dhunimin e kufomave, copëtimin
e tyre, hedhjen kafshëve, djegien me benzinë,
vetëm atëherë mund të arrish të
shpjegosh e deshifrosh thirrjet e fundit dhe amanetin
tragjik aspak barbar.... “na bini se jemi gjallë”,
“më mirë më vrit se të bie
në dorë të tyre”....
P.N.B, një grua fisnike, e cila ka përballuar
strese të papërshkrueshme, thotë se pasi
më vranë burrin, erdhën për të
na internuar. Njërin fëmijë, djalin,
e kisha tre muajsh. Ma thyen djepin me shqelma dhe më
nxorën nga shtëpia. Kam hjekë një
tjegull në formë lugu dhe e kam mbështjellë
fëmijën në të, djali veçse
s’vdiq duke qarë.
Kur kam mbërrit ke kulla e Ndreut, ka ardhë
një moshatare e imja e më ka sjellë rrobat
e fëmijës së vet. Ajo më tha: -
merri e lidhe fëmijën se të plasi....
kjo nënë tregon tmerre, që është
vështirë të përshkruhen e të
imagjinohen sot.... si ai i rrethimit me fundet e këmishave,
gjatë lindjes së një lehone në kampin
e internimit ...
Vite më parë një i burgosur, Z.Halili,
me tregonte gjëra të tmerrshme .....më
mbajtën trembëdhjetë muaj në hetuesi,
më kërkonin të dekonspiroja shokët,
me të cilët kisha vendosur të arratisesha
për në Greqi. Më bënin tortura çnjerëzore.
Gjithnjë isha i lidhur këmbë e duar,
ku dhe bukën ma lëshonin në çimente.
Zvarritesha si qen dhe mbështetesha në qoshe
për të zënë ushqimin në mes
të gjunjëve.
Më pyesnin ditën e natën. Unë për
asnjë moment nuk u lëkunda, nuk i nxora shokët,
megjithëse ndonjëri prej tyre për fatin
e tij të keq më doli dëshmitar. Më
e tmerrshmja ndodhi në një ditë janari,
kur të lidhur me duar prapa, më futën
në birucën numër shtatë e cila e
kishte dyshemenë tre - katër shkallë
të mbushur me ujë, i cili m’u duk i
ngrohtë.
Më kanë lënë tri ditë e tri
netë e unë zhytesha gradualisht deri sa uji
më erdhi në fyt, kujtova se vdiqa. Polici
më fliste herë pas here nga sporteli: -do
të tregosh apo do të vdesësh, bishë
e egër me fytyrë njeriu... pas gjithë
atyre mundimesh më nxorën. Mbaj mend se gardiani
më vuri gjurin në gjoks për të më
kthyer krahët që i kisha të ngrirë
nga prapa.
Më dërguan para hetuesit. U rrëzova pa
ndjenja. Kam parë shumë ëndrra.. në
njërën prej tyre isha i veshur si dhëndërr,
në një fushë të madhe me lule, m’u
duk se nëna po më binte një vajzë
të shëmtuar për nuse.....
Pas s’di se sa kohësh hapa sytë dhe
dallova mjekun me bluzën e bardhë i cili po
thoshte këto fjalë: Pasi t’i bani kështu,
mos më thërrisni mua. Çuditem si jam
gjallë, nuk di a jeton hetuesi im?! Duke dëgjuar
këto habitesha, madje dyshoja mos po më tregonte
ndonjë përrallë...
E vargu i tregimeve të tilla është i
pafund, vuajtjet janë të papërshkrueshme
për ta dhe pasardhësit e tyre, të cilët
përbënin të ashtuquajturin kontigjent
a tip të kriminelit.
|
