Humbja e palëve,
jashtë përmasave...
Psikologjia tradicionale dhe kulti i mosnënshtrimit
s’përbëjnë argumete logjike dhe
nuk justifikojnë në asnjë kohë anarkinë
e dhunën dhe as çdo llojë përplasje
që pengon vendosjen e rendit shtetëror.
Statusi i të parit, që kishte fituar qytetari
të padiskutueshme, u shfrytëzua me mjeshtri
nga ndonjëri prej krerëve tradicional, të
cilët ishin inkriminuar rëndë. Ndjenjat,
miqësitë dhe sensibilitetet u përdorën
për të grumbulluar e grupuar njerëz,
që me dhe pa vetëdije u shndërruan në
rrathë mbrojtës. Jo pak burra morën arratinë
duke u flijuar për ideale të larta, siç
u thonin ustallarët e tyre. Kjo taktikë e
rafinuar qe e përgjakur dhe e dhimbshme, por dhe
me një kosto të lartë njerëzore.
Është e habitshme se ndonjë nga aktorët
e kësaj drame, i cili e shpëtoi lëkurën
në perendim, që e pasqyron qytetërimin
vetëm në veshje, kthehet me fodullëk
në atdhe dhe “reciton” fragmente melodish,
të cilave as vetë nuk u beson, me gjykime
absurde për të përligjur dhunën
ndaj dijes e civilizimit me nacionalizmin e kulluar!
Tani, kur palët kanë nisur ose janë të
detyruar të kuptojnë se përplasja nuk
solli asgjë veç viktima, mund të shtrohen
disa pyetje: - A nuk do të ishte më mirë
dhe më e drejtë sikur burrëria, trimëria,
qëndresa, vetëmohimi, vetësakrifikimi
i këtyre njerëzve të ishte shfrytëzuar
për familjet dhe Mirditën e tyre; - A thua
do të kishim arritur një progres më të
shpejtë me nacionalistë e dëshmorë
më pak, e heronj të vërtetë më
shumë?! nëse autoriteti familjar dhe ai individual
i të kriminalizuarve do të ishte thithur në
anën tjetër të murit?
Për krahina të tilla si Mirdita ku njerëzit
njihnin vetëm kanunin, krerët e askënd
tjetër, a nevoitej një veprim ndryshe, pasi
psikologjia e dhunës, përfytyrimi i shkatërrimit
e paudhësisë ndoshta nxiti më tepër
urrejtje e armiqësi dhe polli kriminelë e
banditë të cilët u bënë të
tillë për burrëri, për zakon, për
tradita, për fe, për të qenë të
lirë, siç e kishin konceptuar ata ndër
shekuj.
Humbja e palëve mund të cilësohet përleshja
e kacafytja dhëmb për dhëmb e të
dy botëve e asaj “ideale” që propogandohej
e pritej të afirmohej dhe “tradicionit”
që kishte rrënjë të thella në
shpirtin e njerëzve, por që sapo hap e mbyll
sytë duhej të shembej përdhe.
Shumë energji u harxhuan, jetë njerëzish
u shuan, e të gjithë humbën, pavarësisht
nga përmasat e saj. Përplasja mund të
evitohej nëse do të studiohej e zbërthehej
karakteri, sjellja, tiparet dhe cilësitë e
mirditorëve.
Po kjo kërkonte një çmim jo vetëm
në kohë, por edhe me rrugë e mjete të
individualizuara për t’i bindur e tërhequr
njerëzit, pasi sensi i progresit nuk u mungon,
por vetë natyra e mbyllur në këto anë
dhe orientimi me hapa gradual drejt së resë
e kërkonin dhe e diktonin një gjë të
tillë.
Shkatërrimi dhe mohimi i vlerave të krijuara
me sakrifica mbinjerëzore, sjellja arrogante, dhunimi
dhe eleminimi i krerëve tradicionalë dhe manifestimi
i delirit të fitimtarit përmes dhunës
së gjithanshme solli pasoja të rënda,
jo vetëm për ata që u vranë e u
kalbën burgjeve dhe morën me vete sekretet
e jetës, por edhe për ato grupe të konsiderueshme
njerëzish, të cilët duke u depersonalizuar
u kthyen në manikinë.
Këto dhanë dhe efekte psikologjike të
cilat është vështirë të shërohen.
Këtej e kanë burimin anonimatët e pafund
që shkarravisin letra vrimave për të
informuar “ udhëheqjen”, lakmiqarët,
të lëkundurit, të paaftit e cmirëgjinjtë
që kërkojnë të ndërtojnë
të ardhmen e tyre jo me punë, por me intriga
e me harxhim të panevojshëm energjish për
të zbehur vlerat e vërteta, të cilat
krahinës nuk i mungojnë.
Do të kërkohet terapi intensive e shtrirë
në kohë, për të shëruar këto
lëngata e ndoshta një pjesë të kësaj
dhimbje e gjejmë tek shqetësimi i një
të moshuari, i cili për këtë problem,
më thoshte: “Ne nuk bahna kurrë ma....”.
Sot jetojmë një kohë tjetër, ku
gjendja paraqitet ndryshe dhe vlera sërish është
vlerë. Rizgjohen thirrjet e vjetra dhe piskamat
krenare, të cilat dje ndoshta u përdorën
kundër dhe fare mirë tani mund të shërbejnë
si elemente të rinj krenarie, por rregullat dhe
mentaliteti kërkojnë ndryshime.
Nuk mjafton të evokosh lavdi pasi, me to ka pak
gjasa të jetohet, por kërkohen analiza dhe
përpjekje për vetëvlerësim e integrim.
Koshienca e të kaluarës nuk ka pse të
pengojë të ardhmen pasi qytetërime të
lashta janë zhytur në harresë. Veçse
po të djerësihet mbi themele të çimentuara
mund të ngrihet më shpejt godina e re.
|
